USA uderzą na Iran? Oto możliwe scenariusze. Jeden szczególnie niepokojący
Amerykański prezydent na temat rozmów z Iranem wypowiedział się w swoim stylu. Na pokładzie Air Force One, podczas konferencji z dziennikarzami, z jednej strony rzucił konkret, mówiąc, że na porozumienie daje Iranowi 10-15 dni, a z drugiej — zupełnie niesprecyzowaną groźbę, że stanie się “coś niemiłego”.
Iran cały czas dąży do porozumienia nuklearnego ze Stanami Zjednoczonymi. USA postawiły mu mocno wygórowane żądania. Negocjacje między państwami nie zostały zerwane, jednak Pentagon przemieszcza w pobliże Bliskiego Wschodu kolejne siły. Oficjalnie amerykański prezydent nie podjął żadnej decyzji, jednak — jak podaje CNN — otoczenie Trumpa naciska na niego, by rozpocząć zbrojną ofensywę na Iran.
Atak USA na Iran a ceny ropy i bezpieczeństwo regionu — możliwe scenariusze
Czy USA przeprowadzą atak na Iran?
W tym momencie wszystkie opcje są na stole. Z jednej strony wciąż otwarte są kanały dyplomatyczne po ostatnim spotkaniu w Genewie. Obydwie strony mówiły o dwutygodniowym okresie na dookreślenie pewnych detali przed kolejną rudną rozmów, ale wciąż prawdopodobna wydaje się, choć nieprzesądzona, opcja militarna
— komentuje dla “Faktu” Marcin Krzyżanowski.
Profesor Robert Czulda z Uniwersytetu Łódzkiego zauważa, że kwestie dyplomatyczne pozostają najważniejszą i najlepszą opcją. — Mamy rozmowy, które toczą się w Omanie. Nie osiągnięto tam porozumienia, ale z drugiej strony rozmów tych nie zerwano, więc biorąc pod uwagę skomplikowane relacje irańskie a właściwie brak tych relacji, to fakt, że rozmowy tam się w ogóle toczą i obie strony pokazują optymizm, wskazują, że ta dyplomacja ciągle tam jest — stwierdza.
“Iran nie może ustąpić”. Czy jest szansa na porozumienie?
— Iran nie może zaakceptować wszystkich warunków postawionych przez Trumpa, bo byłaby to całkowita kapitulacja, na którą Republika Islamska nie może sobie pozwolić. Obawiam się, że ze względu na sztywność stanowisk porozumienie jest mało prawdopodobne, chociaż nie niemożliwe — wskazuje Marcin Krzyżanowski.
Nieco więcej optymizmu widzi profesor Robert Czulda. Jego zdaniem Iran może zgodzić się na pewne ustępstwa względem USA. Przypomina jednak, że Donald Trump jest politykiem, któremu zależy przede wszystkim na tym, żeby osiągnąć sukces. — Amerykańskiemu przywódcy zależy na wizerunku zapobiegającego kolejnej wojnie — “osiągnąłem kolejny sukces, nie ma wojny, a Iran nie ma programu nuklearnego, bo został on zakończony” — wyjaśnił.
Ekspert zwraca uwagę, że Iran zgodził się pójść na pewne ustępstwa względem Stanów Zjednoczonych, co może przyczynić się do poprawy stosunków. Jednak jego zdaniem ustępstwa koniecznie są z dwóch stron, ale Trump będzie chciał pozycjonować siebie po stronie odnoszących sukces.
— Irańczycy muszą ustąpić, ale Amerykanie także. Iran wysyłał sygnały, że jest gotów wrócić do monitoringu programu nuklearnego, a część wzbogaconego uranu przekazać Amerykanom celem zniszczenia. I wtedy Trump może przedstawić się jako wielki zwycięzca — opisuje.
Amerykańskie wojska przy granicy z Iranem. Groźba wojny czy presja dyplomatyczna?
— Strategia ta ma dwa cele: zapewnienie pełnej gotowości na wypadek decyzji o ataku oraz wzmocnienie dyplomacji poprzez jasny sygnał: jeśli nie dojdzie do porozumienia, droga do wojny pozostaje otwarta. Amerykanie pokazują, że ich groźba jest realna, uświadamiając Iranowi, że cena za zerwanie rozmów będzie niezwykle wysoka. Zwiększenie liczby oddziałów to z jednej strony przygotowanie do ewentualnej agresji, a z drugiej — czysta presja, mająca zmusić Iran do ustępstw. W amerykańskiej logice żądania dyplomatyczne są znacznie skuteczniejsze, gdy stoi za nimi potężna armia. Wygląda na to, że Trump wraca do dyplomacji z początku XX wieku: rozmawiaj, ale trzymaj w ręku kij. Jeśli porozumienie nie zostanie osiągnięte, do akcji wkracza wojsko
— wyjaśnia profesor Robert Czulda.
Marcin Krzyżanowski przypomina, że w polityce międzynarodowej, by groźby polityczne miały realny wpływ na decyzje, muszą być autentyczne i możliwe do spełnienia. Stąd też presja może przeobrazić się w prawdziwą wojnę.
— W pierwszej kolejności jest to groźba, ale jeśli groźba nie odniesie skutku, wtedy Trump zostanie postawiony przed bardzo trudnym wyborem: czy zaryzykować wojnę, która może wymknąć się spod kontroli i przynieść wiele chaosu w gospodarce regionu, czy też pogodzić się z utratą twarzy — podkreśla Marcin Krzyżanowski.
Czy będzie nowa wojna? Opinie ekspertów podzielone
Zapytaliśmy naszych rozmówców, czy spodziewają się eskalacji. Zgodzili się tylko co do jednej kwestii: na pewno nie będzie to klasyczna inwazja lądowa. Marcin Krzyżanowski uważa, że jakakolwiek akcja militarna na terenie Iranu oznaczałaby rozlanie się konfliktu na dużą część regionu.
Jeśli dojdzie do ataku, będzie to długotrwały konflikt o dużej intensywności. Tutaj spodziewałbym się scenariusza zbliżonego do tego, co obserwowaliśmy w pierwszej wojnie w Zatoce Perskiej, choć bez komponentu lądowego
— przewiduje Marcin Krzyżanowski.
Według niego wynika to również z faktu, że Teheran nie pozostanie Amerykanom dłużny i odpowie zbrojnie na ich agresję. — Teheran zdaje sobie sprawę, że Trump jest niechętny do rozpoczynania długich wojen. Zależy mu na szybkim uderzeniu, załatwieniu sprawy, ogłoszeniu sukcesu i przejścia do kolejnych punktów swojej agendy. Teheran podkreśla, że jeśli dojdzie do ataku, użyje wszystkich środków do jego odparcia. Szanse na symboliczne zakończenie ataku, jak to było ostatnim razem, są niewielkie — zauważa.
Po ostatnim ataku USA na irańskie obiekty nuklearne w czerwcu 2025 r. Iran w odwecie zaatakował opuszczone amerykańskie bazy w Iraku, by władze Teheranu mogły ogłosić sukces i zachować twarz przed własnym społeczeństwem. Oczywiście władze Iranu nie poinformowały swoich obywateli, że zaatakowały obiekty o drugorzędnym znaczeniu.
Odmiennego zdania jest profesor Robert Czulda. W rozmowie z “Faktem” przyznał, że amerykańska ofensywa byłaby wymierzona w cele militarne, bazy rakiet balistycznych i miejsca realizacji programów jądrowych. Wskazuje, że pomimo panujących opinii Trump nie jest politykiem skrajnie szalonym i myśli w kategoriach zysków i kosztów.
Gdyby doszło do ograniczonego ataku, to te koszty dla USA są niewielkie. Bo Iran może mieć z tyłu głowy, że gdyby odpowiedzieli na taki atak Amerykanów zbrojnie, to USA mogłoby doprowadzić do eskalacji konfliktu i większego ataku. Trump będzie mógł powiedzieć, że osiągnie sukces po niewielkiej ofensywie. To mu wystarczy. Polityka jest kwestią narracji, a nie tego, co się naprawdę dzieje
— twierdzi profesor Czulda.
Czy Rada Pokoju może odegrać rolę w Iranie? Nasi rozmówcy jednoznacznie odpowiadają
Zdaniem ekspertów powołana niedawno Rada Pokoju nie będzie miała kluczowego wpływu na przebieg potencjalnego konfliktu w Iranie. — Chociaż biorąc pod uwagę, że część członków Rady Pokoju to istotne postacie polityki bliskowschodniej, to może ona służyć jako nieformalna arena, miejsce kuluarowych rozmów między politykami z Zatoki Perskiej a stroną Amerykańską i prezydentem Trumpem — odpowiada Marcin Krzyżanowski.
W podobnym tonie wypowiada się profesor Robert Czulda. – Rada Pokoju jest swego rodzaju konstruktem politycznym i tu jest jej istotna rola. Oczywiście mamy zakulisowe działania państw jak Zjednoczone Emiraty Arabskie czy Turcja, żeby do tej wojny nie doszło. Myślę, że Trump ma świadomość, że lepiej rozstrzygać pewne rzeczy w sposób pokojowy — podsumowuje.
Rada Pokoju Trumpa stoi przed czterema głównymi problemami. Eksperci wskazują zagrożenia
Największa armada USA od lat na Bliskim Wschodzie. “Szef ma już dość”
