Raport o nadużyciach w diecezji sosnowieckiej. 19 księży i 50 osób skrzywdzonych
Komisja przedstawiła w czwartek, 12 lutego pierwszą część raportu obejmującą okres od powstania diecezji w 1992 r. do 31 stycznia 2026 r. Dokument liczy 90 stron i zawiera analizę przypadków wykorzystania seksualnego osób małoletnich, ocenę działań przełożonych oraz rekomendacje zmian.
19 księży i 50 osób skrzywdzonych
Przewodniczący komisji Tomasz Krzyżak, dziennikarz i publicysta, poinformował, że łącznie zidentyfikowano 29 osób związanych z diecezją.
— W tej grupie mamy 23 duchownych oraz 4 osoby świeckie, takie jak animator wspólnoty, organista czy katecheta, a także kleryka, który formalnie nie jest jeszcze duchownym, oraz zakonnika — mówił.
Jak dodał, jeśli chodzi o status spraw:
— W siedmiu przypadkach mamy przestępstwa potwierdzone. W czterech przypadkach domniemany sprawca nie żyje. Dziesięć spraw jest w trakcie badania, a w pięciu przypadkach zarzuty nie zostały potwierdzone.
Komisja poinformowała również o przypadkach już rozstrzygniętych i zastosowanych karach. Jak zaznaczono, sześciu księży dopuściło się przestępstw, które zostały potwierdzone i zakończyły się sankcjami. W dwóch przypadkach duchowni zostali wydaleni ze stanu kapłańskiego. Jeden otrzymał dożywotni zakaz posługi duszpasterskiej oraz kontaktu z małoletnimi. W innym przypadku zastosowano czasowy zakaz pracy z dziećmi i młodzieżą. Jeden duchowny został ukarany na gruncie prawa państwowego, a jego proces kanoniczny wciąż trwa. W jednym przypadku zastosowano upomnienie kanoniczne dotyczące zdarzeń sprzed kilkudziesięciu lat.
W raporcie wskazano minimalną liczbę 50 osób skrzywdzonych. Komisja zastrzega, że ofiar mogło być więcej. 96 proc. znanych przypadków dotyczyło dzieci poniżej 15. roku życia. Dwukrotnie częściej osobami skrzywdzonymi były dziewczynki.
3,2 procent w skali diecezji
Jeden z członków komisji zaznaczył, że na podstawie znanych dziś danych diecezja sosnowiecka nie odbiega skalą zjawiska od innych diecezji w Polsce.
Od 1992 r. w diecezji sosnowieckiej pracowało łącznie 590 księży diecezjalnych. Zidentyfikowane 19 przypadków oznacza 3,2 proc. tej grupy. — Dane światowe mówią, że problem wykorzystania seksualnego osób małoletnich dotyczy od 2 do 6 proc. duchownych, a więc wynik ten mieści się w środku tego przedziału — wskazał przewodniczący komisji Tomasz Krzyżak.
Bagatelizowanie zgłoszeń i przenoszenie księży
W raporcie wskazano na poważne nieprawidłowości w sposobie reagowania na sygnały o nadużyciach. W wielu przypadkach — jak podkreślono — dochodziło do bagatelizowania zgłoszeń i niewłaściwej oceny sytuacji. Zdarzało się, że nie dawano wiary osobom zgłaszającym przestępstwo i sprawy próbowano rozwiązywać “środkami duszpasterskiej troski”, co w praktyce oznaczało przeniesienie księdza do innej parafii.
Komisja przytoczyła przykład duchownego, wobec którego sygnały pojawiały się od początku lat 90., jednak nie podejmowano zdecydowanych działań. Po przeniesieniu do innej parafii miał skrzywdzić kolejne osoby.
Zwrócono też uwagę na brak realnego nadzoru nad duchownymi objętymi zakazami. W jednym z przypadków ksiądz, który nie mógł pełnić funkcji duszpasterskich, odprawiał msze w innej parafii.
Nieład w archiwach i brak przeprosin
Członkowie komisji mówili również o dużym nieładzie w dokumentacji kurialnej. Teczki personalne były nieuporządkowane, część dokumentów odnajdywano w różnych miejscach, a księgi korespondencji przez lata leżały w archiwach bez właściwego nadzoru.
Wskazano także na brak właściwego wysłuchania osób skrzywdzonych. Jedna z nich — jak podano — przez lata nie usłyszała od przedstawicieli Kościoła słowa “przepraszam”.
Komisja zapowiedziała, że będzie dalej badać także inne “sprawy wrażliwe”, w tym skandale obyczajowe, które nie dotyczą wyłącznie wykorzystania małoletnich.
Czym jest Komisja “Wyjaśnienie i Naprawa”
Komisja “Wyjaśnienie i Naprawa” została powołana w 2024 r. przez biskupa sosnowieckiego Artura Ważnego w odpowiedzi na narastające kontrowersje wokół diecezji oraz potrzebę rzetelnego zbadania tzw. spraw wrażliwych. Ma charakter niezależny i — jak podkreślano — posiada pełną autonomię w prowadzeniu prac oraz formułowaniu wniosków i rekomendacji.
W jej skład wchodzą zarówno duchowni, jak i świeccy eksperci. Zadaniem komisji jest analiza spraw dotyczących wykorzystania seksualnego osób małoletnich, a także ocena sposobu reagowania przełożonych na zgłoszenia i sygnały o nadużyciach oraz wypracowanie rekomendacji na przyszłość.
Zobacz też:
Byli proboszczowie z Bytomia oskarżeni o wyłudzenie 30 mln zł. Prokuratura ujawnia kulisy
Notes hańby księdza z Sosnowca. Tam roi się od nazwisk. Przydatna lektura w pracy prokuratorów
Szokujące zarzuty wobec duchownego. Pokrzywdzone nie miały 15 lat
/1
Diecezja Sosnowiecka / YouTube
Członkowie Komisji “Wyjaśnienie i Naprawa” podczas prezentacji raportu dotyczącego spraw wykorzystania małoletnich w Diecezji Sosnowieckiej.
