Putin ogłosi nową mobilizację w Rosji? Analiza scenariuszy na 2026 rok
Nowa mobilizacja nie byłaby jedynie decyzją militarną. To polityczne trzęsienie ziemi: zamknięte granice, przymusowa rekrutacja studentów, uderzenie w gospodarkę i otwarte przyznanie, że wojna wymyka się spod kontroli. Kreml może jeszcze zwlekać, ale jeśli uzna, że inne metody zawodzą, Rosjanie znów usłyszą słowo, które w 2022 roku wywołało panikę.
Czy Putin ogłosi nową mobilizację? Scenariusz ostateczny
Kolejna fala przymusowego poboru, podobna do tej z września 2022 roku, nie jest całkowicie wykluczona. Ale tylko jako ultimatum Putina dla swoich poddanych, informujące ich, że “normalność” nie będzie już udawana.
Spekulacje na temat przywrócenia przymusowego poboru do wojska znów stały się modne. Jest to szeroko dyskutowane w mediach poza kontrolą Putina. Głos zabrały również media podległe Kremlowi, naturalnie apelując do swoich odbiorców, aby “nie ulegali emocjom, czytając niezweryfikowane źródła”.
Wydarzenie na czasie
Polityczna skala tego wydarzenia, zakładając, że rzeczywiście nastąpi, jest niedoceniana. Rosyjski przywódca ogłosił jedyną jak dotąd falę “częściowej mobilizacji” 21 września 2022 roku. Putin nie ujawnił powodów tej decyzji swoim poddanym. Po prostu ich o niej powiadomił.
Przywódca zwolnił wówczas z poboru poborowych, studentów i pracowników przemysłu zbrojeniowego. Klauzula w jego dekrecie dotycząca liczby powołanych nie została ujawniona, ale tego samego dnia ówczesny minister obrony Szojgu poinformował przestraszoną opinię publiczną, że nie będzie ich aż tak wielu, tylko 300 tys.
Znaczenie tego wydarzenia dla władz rosyjskich było oczywiste. Mobilizacja została przeprowadzona w związku z dwiema udanymi ofensywami ukraińskimi – w obwodzie charkowskim i chersońskim.
Pierwsza, najbardziej udana, już się kończyła, druga była w pełnym toku, a zbliżające się wycofanie Rosjan z Chersonia wydawało się nieuniknione. Putin nie miał zamiaru oferować pokoju i nie miał innego sposobu na kontynuowanie wojny.
W tych okolicznościach przymusowy pobór wydawał się oczywisty. Miał jednak dwie istotne konsekwencje.
Strach i aneksja
Najpierw kraj ogarnęła krótkotrwała, ale nieodwracalna panika. Perspektywa wysłania na front zszokowała Rosjan znacznie bardziej niż wiadomość o ataku na ich sąsiedni kraj siedem miesięcy wcześniej.
Około pół miliona ludzi uciekło za granicę. I wielokrotnie więcej osób robiło wszystko, co w ich mocy, by się ukryć lub jakoś uniknąć kary. Reżim wypełnił swój limit poboru w ciągu czterech do pięciu tygodni, ale powstałe zamieszki pozostają największym wyrazem masowej dezaprobaty w czasie całej wojny.
To właśnie w okresie mobilizacji nowy sondaż Russian Field po raz pierwszy pokazał, że liczba osób opowiadających się za “przejściem do negocjacji pokojowych” była równa liczbie osób opowiadających się za “kontynuacją SVO”. Wcześniej przewaga zwolenników “kontynuacji SVO” wynosiła 54 proc. do 35 proc.
Drugą długofalową konsekwencją mobilizacji była aneksja obwodów donieckiego, ługańskiego, zaporoskiego i chersońskiego. Putin ogłosił to, a raczej “referenda” na zajętych ziemiach, tego samego dnia, co pobór. Wydawało się to uzasadniać mobilizację: nie z powodu porażek, lecz wręcz przeciwnie, w imię poszerzania imperium.
Wszystkie formalności związane z “aneksją” zostały dopełnione w ciągu dwóch tygodni, a od tego czasu zajęcie niekontrolowanej części tych regionów jest przedstawiane przez reżim jako cel wojny.
Putin chce znacznie więcej, ale w obecnych negocjacjach z Amerykanami i Ukraińcami uczynił żądanie uznania przez nich jego ówczesnych aneksji nierozwiązywalnym problemem. To również nawiązuje do “częściowej mobilizacji”.
Ofiary zamiast “normalności”
Tragiczne i pod każdym względem uciążliwe doświadczenie przymusowego poboru zmusiło reżim do wprowadzenia innych metod uzupełniania armii. I od trzech i pół roku większość Rosjan żyje niejako z dala od wojny, w atmosferze swoistej “normalności”.
Pomińmy kwestię, na ile łagodna jest ta “normalność”. Ale sam jej czas trwania sugeruje, że Putin postawił na nią i nie zniesie jej bez poważnych powodów.
Nowa fala “częściowej mobilizacji” oznaczałaby demontaż tego znanego trybu życia. Resztki wolności Rosjan musiałyby się skończyć.
Aby uniemożliwić im ucieczkę, granice będą musiały zostać zamknięte dla potencjalnych poborowych w taki czy inny sposób. I jest mało prawdopodobne, aby wszystkie kategorie, które zostały zwolnione poprzednio, zostały zwolnione tym razem. Pracownicy kompleksu wojskowo-przemysłowego nie zostaną objęci tymi ograniczeniami, ale reszta, zwłaszcza studenci, których duża liczba od dawna irytuje władze, zostanie zatrzymana.
Oznacza to, że osoby pracujące na rzecz wojny staną się grupą chronioną, a walka o wpisanie na listę osób im równych stanie się kluczowym działaniem. A wolność pracy w dowolnym miejscu, wciąż będąca dziś rzeczywistością, stanie się abstrakcją.
Utrata personelu w przemyśle cywilnym doprowadzi do spadku ilości i jakości wytwarzanych przez niego usług i towarów. A to przełoży się nie tylko na wzrost cen. Atmosfera mobilizacji będzie przenikać coraz więcej dziedzin życia codziennego.
Te poświęcenia i wyrzeczenia będą musiały znaleźć sens i zostać przynajmniej częściowo uzasadnione w oczach poddanych. Samo powtarzanie opowieści o odwiecznej walce o cztery niezdobyte regiony nie wystarczy. Putin będzie musiał zaktualizować swoje cele wojenne, kierując się ku jeszcze większej agresywności i nieadekwatności, porzucając nawet grę z Trumpem.
Niesmaczny krok
Taka radykalna indoktrynacja byłaby sprzeczna z powszechnym w Rosji pragnieniem zakończenia wojny. Najnowszy sondaż Russian Field pokazuje, że w przeciwieństwie do 2022 roku, obecnie jedynie mniejszość opowiada się za “kontynuacją II wojny światowej”.
Pozostało tylko 37 proc., a 50 proc. chce szukać rozwiązania poprzez “negocjacje pokojowe”. Ostatecznie Rosjanie zawsze podporządkują się władzom. Jednak przezwyciężenie ich niezadowolenia w piątym roku wojny będzie wymagało dodatkowych wysiłków i Putin o tym wie.
Mało prawdopodobne, by tak poważny krok, jakim byłoby przekształcenie jego państwa w obóz wojskowy, był dla niego kuszący. Putin chce rządzić jeszcze przez kilka dekad i ceni sobie stabilność. “Normalność” rosyjskiego życia jest dla niego zaletą. Porzuci ją tylko wtedy, gdy nie uda mu się osiągnąć celu innymi środkami.
Dane, przecieki i rekrutacja kontraktowa
Instytut Badań nad Wojną, argumentując za rychłą mobilizacją, powołuje się na fakt, że napływ żołnierzy kontraktowych przestał pokrywać straty bojowe. Anonimowe źródła poinformowały Bloomberga, że w styczniu 2026 roku liczba ubytków przekroczyła napływ o 9000. Jednak takie przecieki zdarzały się już wcześniej i nie zostały potwierdzone.
Według szacunków niezależnych od rządu rosyjskiego w latach 2024–2025 do armii zrekrutowano od 400 tys. do 407 tys. żołnierzy kontraktowych. Założenia, że napływ najemników w ubiegłym roku zmniejszył się o 30 tys. w porównaniu z rokiem poprzednim, opierają się na mylących i niekoniecznie prawdziwych oświadczeniach Dmitrija Miedwiediewa.
Wahania z miesiąca na miesiąc mogą być znaczne, ale ogólnie rzecz biorąc, rekrutacja nowego personelu wydaje się rekompensować straty, prawdopodobnie około 35 000 zabitych i rannych miesięcznie w 2025 roku. Przynajmniej tak było do niedawna.
Wraz ze wzrostem wiedzy
Koszt rekrutacji najemników nie stał się nie do udźwignięcia dla rosyjskiego skarbu państwa. W 2025 roku premie za podpisanie kontraktu wyniosły około 0,8 biliona rubli. Stanowi to zaledwie jedną piątą do jednej szóstej całkowitych wydatków Rosji na siłę roboczą, wynoszących 4–5 bilionów rubli, których głównymi pozycjami są wynagrodzenia i świadczenia pośmiertne.
Oszczędności w okresie przejściowym od żołnierzy kontraktowych do personelu zmobilizowanego nie mają zatem kluczowego znaczenia. Gdy najemników jest mniej niż potrzeba, władze organizują kolejną rundę podwyżek premii, co najwyraźniej dzieje się teraz. A jeśli budżety regionalne nie mają na to wystarczających środków, budżet federalny je uzupełni.
Nie zmienia to jednak faktu, że liczba Rosjan chętnych do walki maleje. Ale sprawność reżimu rośnie. Płynnie przechodzi on do rekrutacji przymusowej i półprzymusowej, stosując różnorodne, częściowe i lokalne środki, które są mniej niepokojące dla opinii publicznej niż mobilizacja.
Oto kilka niedawnych przykładów. W HSE studenci, którzy nie zdali egzaminów, otrzymują powiadomienie:
Alternatywą dla wydalenia jest możliwość podpisania specjalnego, rocznego kontraktu z Ministerstwem Obrony Rosji na zasadzie dobrowolności. Na czas trwania kontraktu otrzymasz urlop naukowy, po którym będziesz mógł wznowić naukę. Prosimy o powiadomienie nas o swojej decyzji w ciągu trzech dni. W tym czasie wydalenie zostanie zawieszone
Inne uniwersytety rozprowadzają jeszcze bardziej kreatywne ulotki, zachęcając ludzi do służby “20 km od strefy walk”, obiecując “pracę poza linią frontu” i gwarantując “zmniejszone ryzyko narażenia na ogień wroga w przypadku wykonywania misji bojowych z dala od linii bezpośredniego kontaktu z wrogiem”.
Reżim Putina prawdopodobnie nie ma zamiaru powtarzać mobilizacji w stylu 2022 roku, przynajmniej nie w nadchodzących miesiącach. Ta opcja pozostanie rozwiązaniem ostatecznym. W międzyczasie władze będą nieustannie wymyślać nowe półśrodki i sposoby, aby utrzymać poczucie “normalności” wśród swoich poddanych tak długo, jak to możliwe.
Artykuł powstał na podstawie tłumaczenia tekstu z serwisu Bild.de. Jego autorem jest Siergiej Szelin, analityk społeczno-ekonomiczny. TUTAJ możecie wesprzeć najstarszy niezależny portal medialny w Rosji.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
