Kometa 3I/ATLAS zaskoczyła składem. Odkryto rekordowe ilości metanolu
W ostatnim czasie kometa 3I/ATLAS stała się jednym z najciekawszych obiektów badań współczesnej astronomii. Analizy wskazują, że kometa 3I/ATLAS zawiera wyjątkowo duże ilości metanolu, co wyróżnia ją na tle znanych komet. Odkrycie to dostarcza nowych informacji o warunkach panujących poza naszym Układem Słonecznym oraz o procesach powstawania takich ciał niebieskich.
Kometa 3I/ATLAS i odkrycie kriowulkanów na jej powierzchni
Astronomowie prowadzą intensywne obserwacje obiektu od momentu jego wykrycia. W grudniu 2025 r. badacze dostrzegli na powierzchni komety tzw. kriowulkany, określane też jako “lodowe wulkany”. Struktury te wyrzucają w przestrzeń zamarznięte gazy oraz drobiny lodu, co umożliwia analizę materiału z wnętrza jądra komety.
Do badań wykorzystano sieć radioteleskopów Atacama Large Millimeter Array (ALMA) na pustyni Atakama w Chile. Naukowcy prowadzili obserwacje w momencie, gdy kometa zbliżała się do Słońca. Wraz ze wzrostem temperatury lód na jej powierzchni zaczął sublimować, tworząc charakterystyczną chmurę gazu zwaną komą.
Niezwykły skład chemiczny komety 3I/ATLAS
Analiza gazów w komie umożliwiła identyfikację wielu związków chemicznych. Badacze skupili się szczególnie na dwóch substancjach: metanolu oraz cyjanowodorze. Pomiar proporcji tych cząsteczek przyniósł zaskakujące wyniki.
W trakcie dwóch serii obserwacji ustalono, że na jedną cząsteczkę cyjanowodoru przypadało:
- około 70 cząsteczek metanolu w pierwszym pomiarze,
- nawet 120 cząsteczek metanolu w drugim.
Tak wysoki poziom alkoholu sprawia, że kometa 3I/ATLAS należy do najbardziej bogatych w metanol komet, jakie dotąd zbadano. Jak podkreślił w komunikacie prasowym główny autor badań Nathan Roth, uzyskane dane pozwoliły nam znacznie dokładniej poznać strukturę i skład tego obiektu.
Nietypowe zachowanie komety 3I/Atlas. Profesor Loeb stawia odważną hipotezę
Co skład komety mówi o jej pochodzeniu?
Według astronomów niezwykłe proporcje związków chemicznych wskazują na inne warunki powstawania lodu niż w przypadku komet naszego Układu Słonecznego. Naukowcy przypuszczają, że obiekt uformował się w znacznie chłodniejszym środowisku, bogatym w cząsteczki węgla i tlenu.
Badania pokazały też, że metanol występuje zarówno w jądrze komety, jak i w drobnych ziarnach lodu unoszących się w jej otoczce. Cyjanowodór wykryto natomiast jedynie w rdzeniu obiektu. Taka struktura wskazuje na złożone procesy chemiczne zachodzące w trakcie jego formowania.
“Mini-komety” i uwalnianie metanolu w przestrzeń
Za dużą zawartość metanolu odpowiadają prawdopodobnie drobne cząstki lodu określane przez badaczy jako “mini-komety”. Gdy kometa zbliża się do Słońca, fragmenty te nagrzewają się i przechodzą bezpośrednio w gaz. Proces ten uwalnia do otoczenia znaczne ilości metanolu.
Choć podobne zjawiska obserwowano już wcześniej w innych kometach, w przypadku komety 3I/ATLAS udało się je prześledzić wyjątkowo szczegółowo. Ma to duże znaczenie dla badań nad obiektami przybywającymi spoza naszego systemu planetarnego.
3I/ATLAS jest dopiero trzecim znanym międzygwiezdnym przybyszem odwiedzającym nasz Układ Słoneczny. Wcześniej astronomowie zidentyfikowali obiekty ’Oumuamua w 2017 r. oraz kometę 2I/Borisov w 2019 r. Każdy z nich dostarcza nowych wskazówek dotyczących procesów zachodzących wokół innych gwiazd.
Źródło: Discover
Kometa odkryta na rekordowym dystansie. Naukowcy liczą na widowisko
Teleskopy Hubble’a i Webba analizują 3I/Atlas. Nowe dane budzą wątpliwości
