Putin nie pomógł Iranowi. Wojna obnażyła słabość Kremla i jego sojuszy
Za zamkniętymi drzwiami miała istnieć antyzachodnia oś, zdolna przeciwstawić się Stanom Zjednoczonym. W praktyce okazała się konstrukcją zbudowaną na deklaracjach, a nie realnej sile. Gdy przyszło do działania, Moskwa ograniczyła się do słów i symbolicznych gestów. Dla wielu państw to sygnał ostrzegawczy: sojusz z Kremlem może nie przetrwać pierwszego poważnego kryzysu.
Wojna, która obnażyła więcej niż militarną siłę
Wojna w Iranie, a zwłaszcza szybkie zniesienie struktur przywódczych kraju, była błyskawicznym i niezwykłym pokazem amerykańskiej potęgi i izraelskiej determinacji. Ale udowodniła jeszcze jeden fakt: sojusz z Moskwą niewiele znaczy, gdy reżim stoi w obliczu największego zagrożenia.
Nie tak miało być. Zaledwie rok temu irańscy i kremlowscy urzędnicy podpisali “kompleksową umowę o strategicznym partnerstwie”, cementując pogłębiające się więzi między oboma reżimami. Nie był to wprawdzie układ o wzajemnej obronie, jaki Rosja podpisała wcześniej z Koreą Północną. Sformalizował on jednak zacieśnioną współpracę obronną między Teheranem a Moskwą i był zwieńczeniem wieloletnich zabiegów, w ramach których Iran dostarczał broń wartą miliardy dolarów na potrzeby rosyjskiej inwazji na Ukrainę.
W rzeczywistości rola Iranu w dostawach dronów i rakiet dla Rosji była tak znacząca, że – jak powiedział jeden z ekspertów ds. stosunków rosyjsko-irańskich – “Rosja jest uzależniona od Iranu w wojnie” na Ukrainie.
To może być przesada, ale tylko nieznacznie. Wraz z kilkoma innymi wybranymi krajami, takimi jak Białoruś i Korea Północna, Iran był jednym z głównych filarów wsparcia rosyjskiej ofensywy na Ukrainie.
Sojusz tylko na papierze
Rok później ten układ praktycznie przestał istnieć. Zamiast ruszyć na pomoc swojemu partnerowi, Kreml ograniczył się do deklaracji, narzekań na łamanie prawa międzynarodowego i liczenia na poprawę sytuacji.
W ciągu zaledwie kilku dni wojna obnażyła geopolityczną słabość Rosji, potwierdzając jej wyraźny spadek znaczenia na arenie międzynarodowej, mimo wcześniejszych ambicji budowania wpływów wśród państw Globalnego Południa. Konflikt ten okazał się strategiczną porażką Kremla, który nie był w stanie realnie wesprzeć swojego sojusznika.
Symboliczne wsparcie zamiast realnej pomocy
Trzeba przyznać, że Rosja podjęła pewne ograniczone działania. Moskwa zaczęła udostępniać irańskim partnerom informacje o celach, które mogły pomóc w identyfikacji amerykańskich zasobów wojskowych.
Choć Kreml temu zaprzecza, liczne doniesienia wskazują, że Rosja wspierała Iran zarówno w zakresie rozpoznania celów, jak i taktyki użycia dronów. To sygnał, gdzie wciąż znajdują się jej ambicje.
Jednak było to dalekie od oczekiwań Teheranu. Iran przez lata odgrywał kluczową rolę we wsparciu Rosji w wojnie przeciwko Ukrainie. Gdy sytuacja się odwróciła, Moskwa nie była gotowa na analogiczny krok.
Jak zauważył “Wall Street Journal”, “nie jest jasne, jak pomocne” mogły być rosyjskie dane. Analityczka Dara Massicot podkreśliła, że brak dostaw broni czy wojsk oznacza jedno: “to nie jest jej problem i nie jest jej wojna”.
Rosja ugrzęzła na Ukrainie
Nawet gdyby Rosja chciała wesprzeć Iran militarnie, jej możliwości są ograniczone. Zaangażowanie w Ukrainie pochłania zasoby, a problemy z uzupełnianiem strat i zdobywaniem nowych terytoriów tylko pogłębiają kryzys.
W efekcie Moskwa podważa własny wizerunek jako wiarygodnego partnera. Państwa obserwujące sytuację widzą wyraźnie, że Kreml nie jest w stanie realnie wspierać swoich sojuszników.
Krótkotrwałe korzyści i długoterminowe straty
Choć wzrost cen ropy może chwilowo poprawić sytuację budżetową Rosji, nie rozwiąże jej strukturalnych problemów. Jednocześnie wojna wpłynęła na dynamikę konfliktu w Ukrainie.
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podkreślił: “Nasz mur dronów jest waszym murem dronów”. Współpraca między USA a Ukrainą w zakresie zwalczania irańskich dronów może jeszcze bardziej osłabić pozycję Moskwy.
Cmentarzysko rosyjskich sojuszy
Wojna w Iranie wpisuje się w szerszy trend. Rosja od lat nie jest w stanie skutecznie ratować swoich partnerów.
W Syrii Moskwa ograniczyła się do zapewnienia schronienia dla Baszara al-Asada. W Wenezueli nie zdołała pomóc Nicolásowi Maduro, mimo jego apeli. Na Kaukazie Południowym jej wpływy wyraźnie osłabły, a Armenia i Azerbejdżan zaczęły szukać wsparcia gdzie indziej.
Nawet Kazachstan stopniowo dystansuje się od Moskwy, rozwijając relacje z Turcją i Chinami. Jak zauważył jeden z badaczy z Francuskiego Instytutu Stosunków Międzynarodowych, jest to “strategiczne obniżenie rangi zarówno w skali regionalnej, jak i globalnej”.
Kto następny?
Wiele z obecnych problemów Rosji było do przewidzenia. Jej trudności w Ukrainie, a także brak zdolności do wsparcia sojuszników, nie są zaskoczeniem.
Pytanie brzmi: kto będzie następny? Wśród potencjalnych kandydatów wymienia się Kubę, zmagającą się z kryzysem gospodarczym i przerwami w dostawach prądu, a także Naddniestrze, które stoi przed jednym z najpoważniejszych kryzysów od lat.
Sojusznicy zostali ostrzeżeni
Nie chodzi już o to, czy Rosja nie będzie w stanie pomóc kolejnemu sojusznikowi, ale kiedy to nastąpi. W ciągu ostatnich miesięcy lista państw rozczarowanych wsparciem Moskwy wyraźnie się wydłużyła.
Jeśli Kreml nie zmieni swojej strategii, jego reputacja jako partnera będzie dalej słabnąć. A dla wielu krajów może to być ostateczny sygnał, by szukać bezpieczeństwa gdzie indziej.
Artykuł powstał na podstawie tłumaczenia tekstu z serwisu The Moscow Times. Jego autorem jest Casey Michel, który jest autorem wielu książek na temat korupcji międzynarodowej i dyrektorem programu walki z kleptokracją w Fundacji Praw Człowieka. TUTAJ możecie wesprzeć najstarszy niezależny portal medialny w Rosji.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
