Wojna Putina. 3 strategiczne wybory, które zdecydują o przyszłości konfliktu
Kosztowna wojna, której żadna ze stron nie może łatwo wygrać, powinna teoretycznie prowadzić do kompromisu. Jednak Kreml — napędzany historyczną obsesją psychologiczną prezydenta Władimira Putina na punkcie Ukrainy — nie akceptuje tej logiki i pozostaje zdecydowany na zwycięstwo. Dlatego równowaga nie prowadzi do umiarkowania, lecz do dalszej eskalacji. Piąty rok konfliktu może okazać się momentem przesilenia — nie na froncie, lecz w Moskwie, Brukseli i Pekinie.
Najdłuższa wojna Rosji od XVIII wieku
To najdłuższa nieprzerwana poważna wojna Rosji od XVIII wieku (wojna radziecka w Afganistanie w latach 1979–1989 była jedynie epizodem pod względem tempa i liczby ofiar). Jest to również jedna z najdłuższych wojen między sąsiadami na świecie od 1945 roku.
Mimo upływu lat motyw wojny nie uległ zmianie. Rosja dąży do podporządkowania sobie Ukrainy, czemu Kijów jest zdecydowany stawić opór. Te stanowiska pozostają niekompatybilne. Oba państwa są materialnie zdolne do kontynuowania walki, a politycznie akceptowalne koszty pozostają wysokie.
Wojna zakończy się tylko wtedy, gdy Rosja ją wygra albo zaakceptuje, że nie jest w stanie wygrać. Obecnie nie może dokonać pierwszego i odmawia podjęcia drugiego.
Strategia wyniszczenia: masa zamiast szybkości
Ponieważ Rosja nie zamierza ograniczać swoich celów, musi zwiększać zasoby przeznaczane na wojnę. To strategia wyniszczenia: generowanie trwałej, przeważającej masy i siły ognia, aby złamać przeciwnika.
Jest to strategia przeciwna do pierwotnego planu inwazji, który zakładał zdobycie Kijowa w ciągu kilku dni. Masa zastąpiła szybkość.
W wojnie na wyniszczenie zwykle wygrywa strona, która poniosła większe straty krwi i środków, przy założeniu, że poziom zaangażowania pozostaje równy. Choć populacja Rosji jest ponad trzy razy większa niż Ukrainy, a jej gospodarka ponad dziesięciokrotnie większa, dotychczasowe wyniszczenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów.
Niezwykła pomysłowość i odporność Ukrainy nie tłumaczą w pełni tej sytuacji. Rosja posiada bowiem zasoby, które mogłaby przekształcić w przeważającą siłę. Dotąd jednak zmobilizowała jedynie niewielką, choć rosnącą, część swojego całkowitego potencjału.
Wojna kontraktowa i napięcie społeczne
Rosja po raz pierwszy w historii nowożytnej prowadzi wielką wojnę na podstawie kontraktu, a nie masowego poboru. Zamiast zmuszać obywateli do walki, hojnie im za to płaci. Uzupełnieniem są przestępcy, zagraniczni rekruci oraz nawet 15 tys. północnokoreańskich żołnierzy.
Kreml stara się zamienić tempo postępów na froncie na stabilność wewnętrzną, spłaszczając krzywą napięć społecznych. Rezultatem jest nie tylko wyniszczenie, lecz długotrwałe, wymuszone wyniszczenie.
Jednak Rosja zbliża się do punktu zwrotnego. Straty na polu bitwy zaczęły przewyższać liczbę rekrutów. Spada także jakość nowych żołnierzy — oficerowie rekrutujący skarżą się na alkoholików, narkomanów i osoby pozbawione środków do życia.
Moskwa może wkrótce stanąć przed wyborem: ogłosić przymusową mobilizację albo pogodzić się z porażką. Krótkotrwała, częściowa mobilizacja we wrześniu 2022 roku wywołała powszechny niepokój i masowy odpływ osób unikających poboru. Kreml chce uniknąć powtórzenia tego scenariusza.
Europa i odwrócona symetria zasobów
Drugim czynnikiem ograniczającym Rosję jest zachodnie wsparcie finansowe i materialne dla Ukrainy, które obecnie w przeważającej mierze pochodzi z Europy.
Dziwną symetrią jest fakt, że przewaga Europy nad Rosją — ponad dziesięciokrotnie większa gospodarka i ponad trzykrotnie większa populacja — jest niemal identyczna z przewagą Rosji nad Ukrainą. Europa przeznacza jednak znacznie mniejszą część swoich zasobów na wojnę niż Rosja czy Ukraina.
Jest w stanie wnieść znacznie większy wkład.
Niestabilna równowaga i eskalacja
Obecny zastój na froncie opiera się na przybliżonej równowadze sił, wynikającej z odwrotnej relacji między zasobami a determinacją głównych aktorów.
Ukraina ma najmniejsze zasoby, lecz największe zaangażowanie. Rosja zmobilizowała wystarczająco dużo, by wywierać presję, ale nie na tyle, by wygrać. Europa zapewnia wsparcie wystarczające, by zapobiec klęsce Kijowa, lecz nie by pokonać Rosję.
Wojna nie jest więc patem. Na lądzie, morzu i w powietrzu, w systemie sankcji i w geografii zasobów konflikt eskaluje i będzie eskalować.
Rosja intensyfikuje ataki powietrzne na ukraińską infrastrukturę, rozszerza kampanię sabotażu i gróźb w Europie. Jej relacje handlowe i współpraca produkcyjna z Chinami i Koreą Północną pomagają jej zarządzać obciążeniami wojennymi.
Ukraina również eskaluje — atakuje rosyjski sektor energetyczny i przemysłowo-wojskowy, rozszerza kampanię morską przeciwko flocie czarnomorskiej oraz tzw. flocie cieni.
Państwa NATO zobowiązały się zwiększyć wydatki na obronność do 5 proc. PKB do 2035 roku.
Trzy decyzje, które zdecydują o przyszłości
Przebieg wojny ukształtują trzy strategiczne wybory:
- Czy Rosja zdecyduje się na pełną mobilizację siły roboczej?
- Jak szybko i jak szeroko europejscy członkowie NATO wdrożą zobowiązania zwiększenia wydatków obronnych?
- Jak głębokie będzie zaangażowanie Chin po stronie Rosji?
Wielka strategiczna przyszłość konfliktu zależy od sytuacji wewnętrznej Rosji, finansów Europy i kalkulacji Chin.
Artykuł powstał na podstawie tłumaczenia tekstu z serwisu The Moscow Times. Jego autorem jest Nigel Gould-Davies, który jest starszym pracownikiem naukowym ds. Rosji i Eurazji w Międzynarodowym Instytucie Studiów Strategicznych oraz byłym ambasadorem Wielkiej Brytanii na Białorusi. TUTAJ możecie wesprzeć najstarszy niezależny portal medialny w Rosji.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
