Ewolucja WOH G64. Astronomowie mówią o umieraniu masywnej gwiazdy
WOH G64 przez dekady uchodziła za klasyczny przykład czerwonego nadolbrzyma o imponujących rozmiarach. Gwałtowny spadek jasności i późniejsza odbudowa blasku zwróciły uwagę międzynarodowego zespołu badaczy. Obserwacje prowadzone przez naukowców z Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego oraz projekt OGLE dostarczyły danych, które pozwoliły zrekonstruować przebieg tych zdarzeń.
WOH G64 w Wielkim Obłoku Magellana zmienia swoją naturę
WOH G64 znajduje się w Wielki Obłok Magellana, około 160 tys. lat świetlnych od Ziemi. Jej promień przekracza 1500 promieni Słońca, co plasuje ją wśród największych znanych gwiazd. Mimo rozmiarów pozostaje obiektem młodym – liczy mniej niż pięć milionów lat.
Przełom nastąpił około 2011 r., gdy jasność obiektu wyraźnie spadła. Po kilku latach blask wrócił, lecz widmo wskazało na zasadniczą zmianę. Gwiazda skurczyła się i podniosła temperaturę powierzchni, przechodząc z etapu czerwonego nadolbrzyma do stadium żółtego hiperolbrzyma.
Transformacja WOH G64 i narodziny układu symbiotycznego
Analizy potwierdziły, że w 2014 r. doszło do wyrzutu znacznej części zewnętrznych warstw. Odsłonięte wnętrze przybrało postać żółtego hiperolbrzyma. Taki zwrot w ewolucji oznacza wejście w fazę bezpośrednio poprzedzającą ostateczny finał.
WOH G64 nie zakończyła jednak istnienia jako klasyczna supernowa. Badacze wskazują, że układ przyjął postać gwiazdy symbiotycznej, w której żółtemu hiperolbrzymowi towarzyszy gorąca, niebieska gwiazda. „Obserwacje pokazują więc, że późne etapy ewolucji gwiazd mogą przebiegać w różny sposób” – podkreślono w komunikacie Uniwersytetu Warszawskiego.
Tajemnica przemiany WOH G64: dwa scenariusze
Zespół rozważa dwa możliwe wyjaśnienia. Pierwsze zakłada istnienie wspólnej otoczki, w której jedna gwiazda zanurzyła się w rozszerzonej warstwie drugiej. Interakcja mogła doprowadzić do gwałtownego odrzucenia materii i odsłonięcia gorętszego jądra.
Druga hipoteza mówi o długotrwałym wyrzucie pyłu i gazu, który przesłaniał system. Gdy materia rozproszyła się, obserwatorzy dostrzegli prawdziwą strukturę układu. Wśród rozważanych możliwości przyszłości znajdują się: eksplozja supernowej, zapadnięcie do czarnej dziury lub połączenie składników układu.
Autodestrukcja gwiazdy WOH G64? Przełomowe zdjęcie
W 2024 r. interferometr Bardzo Dużego Teleskopu (VLTI) wykonał najdokładniejsze zdjęcie tej gwiazdy spoza naszej galaktyki. Obraz pokazał gęsty kokon pyłu otaczający centralny obiekt. To bezpośredni dowód intensywnej utraty masy.
Tak szczegółowa obserwacja tak odległego obiektu stanowi rzadkość. Dla astronomów to okazja, by niemal w czasie rzeczywistym śledzić procesy, które zwykle rozciągają się na miliony lat. WOH G64 pozostaje jednym z kluczowych obiektów badań nad ewolucją masywnych gwiazd.
Źródło: National Geographic / Nature Astronomy
Kometa odkryta na rekordowym dystansie. Naukowcy liczą na widowisko
Pogoda zmienia się w całym kraju. Czy zobaczymy 20 stopni?
Jaka będzie pogoda na Wielkanoc? Szykuje się dość wiosenna aura na święta
/3
L. Calçada/ESO
WOH G64 to potężna gwiazda z Wielkiego Obłoku Magellana, która w ciągu kilku lat przeszła zaskakującą metamorfozę zmieniłającą jej strukturę i wygląd.
/3
K. Ohnaka et al./ESO
Dziś badacze mówią wprost – obserwujemy rzadki, końcowy etap ewolucji masywnej gwiazdy.
