Kłótnia gigantów zbrojeniowych. Europejski supermyśliwiec może nie powstać
Największy europejski program zbrojeniowy, którego koszt szacowano na ponad 100 miliardów euro, stoi na rozdrożu. Konflikt między Airbusem a francuskim Dassault Aviation doprowadził do faktycznego zamrożenia prac, a Berlin zaczyna rozważać scenariusze, które jeszcze niedawno były politycznym tabu. Czy FCAS w dotychczasowej formie da się jeszcze uratować — czy Europa stoi u progu kolejnego spektakularnego rozpadu wspólnego projektu wojskowego?
FCAS na skraju upadku
Największy europejski projekt zbrojeniowy, FCAS — skrót od Future Combat Air System — znajduje się dziś na skraju upadku w swojej pierwotnie planowanej formie. Program zakładał opracowanie nowego myśliwca szóstej generacji, który miałby działać w połączeniu z dronami eskortującymi oraz zaawansowanym systemem cyfrowym typu Combat Cloud.
Relacje między Airbusem a francuskim producentem Dassault Aviation są w branży uznawane za zerwane. Dassault domaga się decydującego głosu przy konstrukcji myśliwca i kwestionuje kompetencje Airbusa w tym obszarze. W odpowiedzi Niemieckie Stowarzyszenie Przemysłu Lotniczego i Kosmicznego (BDLI), w którym Airbus odgrywa wiodącą rolę, oraz związek zawodowy IG Metall zaproponowały tzw. “rozwiązanie dwusamolotowe”.
“Rozwiązanie dwusamolotowe” – ratunek czy ucieczka do przodu?
Zdaniem przedstawicieli branży i związków zawodowych koncepcja dwóch samolotów otwiera drogę do jasnych zasad współpracy i nowych perspektyw. “To nie tylko wyeliminowałoby obecne spory, ale także niepewność planistyczną” — argumentują autorzy wspólnego stanowiska. W ich ocenie takie podejście mogłoby również stworzyć nowe możliwości w niemieckiej polityce przemysłowej.
Jednocześnie brak jest konkretów. Ani BDLI, ani IG Metall nie wskazują jasno, jakie alternatywy miałyby zastąpić dotychczasowy model FCAS ani jak wyglądałby podział ról między partnerami.
Większy budżet, większe ambicje
Prezes BDLI Marie-Christine von Hahn zwraca uwagę na nowe możliwości wynikające ze zwiększonego budżetu niemieckich sił zbrojnych. “W połączeniu z solidnym budżetem federalnym jesteśmy w stanie inwestować z przekonaniem i tym samym realizować odważne strategie polityki przemysłowej” — podkreśla.
Obecna koncepcja FCAS zakłada opracowanie jednego myśliwca nowej generacji (NGF), który miałby współpracować z dronami oraz zaawansowanymi systemami informatycznymi. Jednak właśnie ten element projektu stał się osią konfliktu.
FCAS – projekt polityczny od samego początku
FCAS był projektem stricte politycznym. Jego ideę ogłosili latem 2017 roku prezydent Francji Emmanuel Macron i ówczesna kanclerz Niemiec Angela Merkel. Celem było stworzenie wspólnego europejskiego myśliwca, który miałby wejść do służby około 2040 roku. Później do programu dołączyła Hiszpania.
Od początku pojawiały się jednak zastrzeżenia — zwłaszcza po stronie francuskiej i Dassault Aviation. Niemiecki rząd planował podjąć decyzję w sprawie przyszłości FCAS do końca ubiegłego roku, ale do tego nie doszło. Według nieoficjalnych informacji sprawa trafiła obecnie do Kancelarii Kanclerza.
Europa już to przerabiała
Nie byłby to pierwszy nieudany wspólny projekt myśliwca z Francją. W latach 80. państwa NATO pracowały nad Europejskim Samolotem Myśliwskim. Francja wycofała się jednak z projektu w latach 1985–86, co doprowadziło do powstania dwóch odrębnych konstrukcji: Eurofightera oraz francuskiego Rafale.
Dziś różnice doktrynalne są nadal widoczne. Francja wykorzystuje Rafale m.in. na lotniskowcu oraz jako nosiciel broni jądrowej — role, które nowy myśliwiec FCAS również miałby przejąć.
W przypadku ostatecznego rozpadu FCAS Niemcy będą musiały znaleźć inne rozwiązanie. Jednym z nich mogłaby być dalsza modernizacja Eurofightera. Eksperci branżowi podkreślają, że kluczową rolę odgrywa oprogramowanie, a samolot ten może pozostać w służbie nawet po 2060 roku.
Drugą opcją byłoby dołączenie do programu GCAP, realizowanego przez Wielką Brytanię, Włochy i Japonię. Projekt ten, pierwotnie znany jako Tempest, zyskał nowy wymiar po dołączeniu Japonii w 2022 roku. Problemem jest jednak fakt, że Niemcy dołączyłyby do programu na późnym etapie, tracąc wpływ na kluczowe elementy konstrukcji.
Północna Europa i Hiszpania na horyzoncie
Kolejnym możliwym partnerem jest Szwecja. Saab, producent myśliwca Gripen, już sygnalizował gotowość do współpracy. “Jesteśmy gotowi na wspólny myśliwiec z Niemcami” — powiedział prezes Saaba Micael Johansson w rozmowie z „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.
Rozważany jest także scenariusz, w którym Niemcy i Hiszpania budowałyby własny samolot, podczas gdy Francja poszłaby własną drogą, przy jednoczesnej współpracy w zakresie dronów eskortowych.
“To jest po prostu niedopuszczalne”
Współpraca z Dassault wydaje się dziś praktycznie niemożliwa. “Od prawie roku francuska firma Dassault de facto rości sobie wyłączną kontrolę nad projektem. To sztywne stanowisko nie może być już rozumiane jako roszczenie sobie prawa do przywództwa wśród równych partnerów – jest to raczej żądanie naszej przemysłowej samorezygnacji. Przepraszam, ale to jest po prostu niedopuszczalne” — napisał dyrektor zarządzający BDLI w artykule gościnnym dla “Handelsblatt”.
Artykuł powstał na podstawie tłumaczenia tekstu z serwisu Welt.de. Jego autorem jest Gerhard Hegmann, który jest niezależnym redaktorem ds. biznesu i od dziesięcioleci pisze artykuły na temat przemysłu obronnego i kosmicznego.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
